भारताचा GDP आणि राष्ट्रीय उत्पन्न — अर्थव्यवस्था कशी मोजली जाते
मित्रांनो, एक छोटीसी गोष्ट विचारा: तुम्हाला कधी वाटलं आहे का की भारत हा "विश्वाचा पाचवा सर्वात मोठा अर्थव्यवस्था" असे का म्हणतात? आपल्या देशाचा "आर्थिक आरोग्य" कोण मोजतो? कोण सांगतो की या वर्षी अर्थव्यवस्था ४% वाढली की ६%? हे सर्व काही समजणार आहे राष्ट्रीय उत्पन्न (GDP - Gross Domestic Product) आणि इतर अर्थशास्त्रीय मापदंडांद्वारे. पण हे…
Read more
भारताचा GDP खरंच कसा मोजतात आणि तो राष्ट्रीय उत्पन्नाशी कसा जोडलेला आहे?
मित्रांनो, कल्याणात एक गाव आहे — बोरीवली. तेथे सरपंच महोदय शाळा बांधायचा ठरवले. पण पैसे कोठून येणार? तर गावातील सर्व नागरिकांनी मिळून योगदान दिलं. कोणी गाडी, कोणी घोडे, कोणी श्रम दिला. शेवटी, सर्वांचे योगदान जोडून शाळा तयार झाली. बरोबर असंच भारत देश आहे. त्याचे सर्व नागरिक, सर्व व्यापार, सर्व शेती — सर्वकाही मिळून एक मोठा संख्या तयार करतात. त्याला आम्ही म्हणतो…
Read more
भारताचा GDP वाढतोय, पण आपल्या खिशातला पैसा का कमी होतोय?
मित्रांनो, एक गोष्ट तुम्हाला कधी लक्षात आली का? टीव्हीवर बातम्यांमध्ये सुनायला मिलते — "भारताचा GDP दुप्पट झाला!", "अर्थव्यवस्था अष्टपैलू विकसित होत आहे!" पण घरी तुमचा शेतकरी बाबा , किंवा नोकरीला जाणारा अंकल, किंवा रिक्षा चालवणारा हरि भैया — सगळे म्हणतात "अरे, जीवन हलके झाले नाहीये, उलट महाग झाले आहे!" तर पाहा, हा विरोधाभास फक्त …
Read more
UPSC
GDP आणि राष्ट्रीय उत्पन्न — एकच गोष्ट आहे की फरक आहे?
मित्रांनो, एक प्रश्न विचारा तुम्हाला — जर मी म्हणालो की भारताचा GDP २७ लाख कोटी रुपये आहे, तर राष्ट्रीय उत्पन्न किती असेल? समान? कमी? जास्त? बहुतेकजण म्हणतात "अरे, हे तर एकच गोष्ट आहे!" पण खरंतर त्यात गणेशजी मोडतात. माझा एक मित्र कळवराचा आहे. त्याने वर्षभर हेक्टर जमिनीवर कापूस घेतला. त्याचे उत्पादन २०,००० रुपये इतके आले. परंतु त्याने त्यातून बियाण…
Read more
नागपूरच्या शेतकऱ्याचे उत्पन्न आणि राष्ट्रीय GDP का वेगळे आहेत?
मित्रांनो, मला एक गोष्ट आधी समजली नव्हती — GDP आणि राष्ट्रीय उत्पन्न (National Income) हे दोन्ही शब्द कधी एकच अर्थात वापरले जातात, पण ते खरंच वेगळे आहेत. विदर्भातील एका शेतकऱ्याचा विचार करा. तो आपल्या शेतातून मका, कापूस काढतो. तर तो आपला "उत्पन्न" काय मानावा? जे तो शेतातून मिळवतो त्या तरवडीला, तर भारताचा एकूण आर्थिक विकास काय मानावा? या दोनचा फरक समज…
Read more
भारताचा सकल देशीय उत्पन्न आणि राष्ट्रीय उत्पन्न — अर्थव्यवस्थाचे नाडी समजून घेणे
मित्रांनो, एक सोपा प्रश्न: तुमच्या घरात जे पैसे येतात, तुम्ही त्याला काय म्हणता? उत्पन्न, वेतन, महसूल ... बरोबर! अगदी त्याच प्रकारे, एक राष्ट्र म्हणून भारताचेही एक वार्षिक उत्पन्न असते. आणि हे उत्पन्न कसे मोजले जाते, ते समजणे अत्यंत गरजेचे आहे. मला आठवते, पुण्यातील माझ्या एका मित्राने (तो एक IT कंपनीत काम करतो) विचारले होते — "अरे, GDP वाढला, तर मला काय फ…
Read more
भारताचा GDP आणि राष्ट्रीय उत्पन्न – रमेशकाकांच्या शेतातून समजून घेऊया
मित्रांनो, गेल्या महिन्यात मी कल्याणाच्या बाजारात रमेशकाकांना भेटलो. ते विदर्भातील एक शेतकरी आहेत — अंबाझरी तालुक्यात तीस एकर जमीन आहे, त्यात शेंगदाणा आणि कपाशी पिकतात. त्यांनी मला एक मजेशीर गोष्ट सांगितली: "दत्तराय , मी हर साल माझ्या शेतात किती काही उत्पादन होतं, किती पैसे मिळतात, हे सारं मोजून ठेवतो. पण मला कधीच समजले नाही की भारत देश म्हणून किती मोठा आ…
Read more
भारताचा GDP आणि राष्ट्रीय उत्पन्न — काय फरक आहे आणि का महत्त्वाचे आहे
मित्रांनो, मी तुम्हाला एक गोष्ट सांगू. पुण्यातील एका IT कंपनीचे अधिकारी राहिल्याच्या वेळी मला एक सवाल पडला होता — जेव्हा वर्तमानपत्रे 'GDP वाढला' असे म्हणतात, तर तर माझ्या पगारात का दिसत नाही? आणि तेव्हाच मला समजलं की GDP आणि राष्ट्रीय उत्पन्न (National Income) हे दोन वेगवेगळ्या गोष्टी आहेत. आज मी तुम्हाला हे तरतूद सोप्या भाषेत समजवणार आहे. GDP म्हण…
Read more
.png)
.png)
.gif)
Social Plugin