UPSC
भारतातील मातीचे प्रकार अलग-अलग आहेत का? शेतकरी कोणती माती निवडावी?
विदर्भातील माझ्या एका रिश्तेदारांचा शेतकरी आहे. तीस वर्षांपूर्वी जेव्हा तो शेती सुरू केली, तेव्हा त्याला माती किंवा पाणी अधिक महत्त्वाचा असल्याचे कोणीही सांगितले नव्हते. पण गेल्या दशकात जेव्हा त्याने वेगवेगळ्या भागातील शेतात काम केले, तेव्हा तो समजला कि तीच माती सर्वत्र सारखी नसते. कोणती माती कोणत्या पिकाला योग्य, कोणती अधिक उपजाऊ आहे — हा ज्ञान तर त्याचा आयु…
Read more
भारताचा हवामान आणि मान्सून एकमेकांशी कसे जुळलेले आहेत?
मित्रांनो, एक सरल प्रश्न विचारूया: कोल्हापूरात जून महिन्यात का इतका पाऊस पडतो? आणि त्याच वेळी राजस्थानात वाळवंट का कोरडा राहतो? याचे कारण म्हणजे भारताचा हवामान (climate ) आणि मान्सून (monsoon) या दोघांचा अद्भुत नाच. मी कळून घेतलो की बहुतांश लोकांना या दोघांमध्ये फरक समजत नाही. हवामान म्हणजे एका ठिकाणचे दीर्घकालीन (long-term) तापमान, पावसाचे नमुने, आणि हवेचे गु…
Read more
नदी शक्तीशाली असतात, पण भारत त्यांना कसे वापरतो हे अधिक शक्तीशाली आहे
राज या गाव्यातील शेतकरी आहे। पुणे जवळ सिंधुदुर्ग तालुक्यातून आलेला, परंतु दरवर्षी तरुणाई दिल्ली-मुंबईला जाते. गेल्या उन्हाळ्यात राज बोरवेलसाठी आणखी खोल खोदायचा विचार करत होता. कारण "नदीचा पाणी तर शहरांना गेला. आम्हाला काय मिळाले?" असे रडत होते. पण एका दिवशी मला एक ख्याल आला. मी त्यांना विचारलं: "राज भाऊ, तुम्हाला माहितंय का की भारतातील सर्व नद्…
Read more
लोकसभा आणि राज्यसभा एकच का नाहीत? भारताच्या संसदेतील दोन खोलीचे रहस्य
मित्रांनो, कल्याणातील एका शेतकऱ्याला एकदा मी विचारले की "तुमचा प्रतिनिधी कोण आहे?" तर तो म्हणाला, "अरे, राज्याला काय हवं ते लोकसभेतून निकाल आता जमा होते का?" मला तेव्हा हसू आले. कारण हा सवाल फक्त त्याचाच नव्हे, हजारो लोकांचा आहे. आपल्या देशाच्या संसदेचे दोन घर असून त्यांची भूमिका, शक्ती आणि काम वेगळे आहेत हे बरेचजण जाणत नाहीत. आज मी तुम्ह…
Read more
UPSC
सरकारचे पैसे चोरी होतात, पण कोण पकडतो? महालेखापरीक्षकाची रोचक गोष्ट
मित्रांनो, एक प्रश्न विचारतो तुम्हाला. आमच्या कल्याणच्या नगरपालिकेने गेल्या वर्षी 50 लाख रुपये एका रस्त्यावर खर्च केले. पण तो रस्ता अजूनही खराब आहे. असे का होतं? पैसे कुठे गेले? आणि हे सारं कोण तपासतो? तुम्ही असा विचार करत असल्यास, तर तुम्ही बरोबर विचार करत आहात. आणि या प्रश्नाचं उत्तर देणारं संस्था म्हणजे महालेखापरीक्षक (Comptroller and Auditor General — …
Read more
निवडणूक आयोग का असली आणि लोकशाहीत तो का गावत मोडतोय?
मित्रांनो, एक गोष्ट विचारा. जर तुमच्या गावातील सरपंच निवडणूक स्वतःच घेतला, मतदान स्वतः मोजला आणि परिणाम स्वतःच जाहिर केला, तर काय होईल? अगदी सोपं उत्तर—कोणी त्यावर विश्वास ठेवणार नाही. बल्कि सगळे म्हणतील, "हा तर डाव आहे!" हीच गोष्ट राष्ट्रीय स्तरावर घडायला नको म्हणूनच निवडणूक आयोग (Election Commission) अस्तित्वात आहे. पण खरं सांगायचं तर, निवडणूक आयो…
Read more
नगरपालिका शक्तिशाली असली तरी नगरवासी दरिद्र का राहतात?
मित्रांनो, एक विचारायला हवा तर एखाद्या शहराची नगरपालिका तर लाखो रुपये खर्च करते, पण तुमच्या रस्त्याचे खड्डे का भरतात नाहीत? पाणीपुरवठा का नियमित नाही? कचरा व्यवस्थापन का अव्यवस्थित आहे? हे सब सवाल तर लाजिमी आहे. आणि याचे कारण हे आहे की आमच्या नगरपालिकांना अधिकार तर बरेच आहेत, पण साधन नाहीत. किंवा असूनही, लोकांना हे समजता नाहीत की नगरपालिका म्हणजे खरे काय असते.…
Read more
.png)
.png)
.png)
.png)
.gif)
Social Plugin