हरितगृह परिणाम आणि हवामान बदल — दोनचे संबंध खरोखर काय आहे?
मित्रांनो, गरम उन्हाळ्यात जेव्हा तुमचं घर खिडकी बंद करून सूर्याच्या नीचेत बसवतात, तेव्हा त्या घरातल्या तापमानात कसा फरक पडतो? बाहेर ३५ अंश असेल तर घरात ४५—५० अंश होऊ शकतं. कधी विचार केला काय की हवामानदेखील अशाच तत्त्वावर काम करतंय? खरं सांगायचं तर, आमच्या पृथ्वीचं भोवती एक अदृश्य "हरितगृह" तयार झाली आहे, आणि त्याचच कारणे आज जगभर हवामान बदलत आहे. कल्…
Read more
UPSC
आपला ग्रह का तापत आहे? जागतिक तापमानवाढीचे रहस्य आणि त्याचे नुकसान
गेल्या महिन्यात मुंबईच्या लोकल ट्रेनमध्ये बसून जाताना मला एक मजेशीर गोष्ट लक्षात आली. एका बुजुर्ग महिलेने म्हटले: "बाबा, आज इतकी गरमी कधीच नव्हती. आमच्या काळात मार्चमध्ये चादर डोळ्यांवर घालून ट्रेनमध्ये सोत असू शकत होऊ. आता तर मे-जूनमधीच पंखेचा खरेदी सूचीत आहे!" हे एक सामान्य मराणीची टिप्पणी होती, पण खरे सांगायचं तर, यामागे एक महाकाय वैज्ञानिक कथा आ…
Read more
एक छोट्या गावातील शिक्षकाच्या नजरेतून ISRO: भारत अंतराळात कसा पोहोचला?
मित्रांनो, कल्याणातून सुमारे ५० किलोमीटर दूर एक छोटंसं गाव आहे — जिथे मेरे मामा शाळेत विज्ञान शिकवतात. काही दिवस आधी तेथे गेलो तर त्यांनी वर्गातील मुलांना चंद्रयान-३ बद्दल बोलत होते. एक मुलगा विचारत होता, "सर, आपण भारत असून चंद्रावर कसे पोहोचलो?" हा प्रश्न माझ्या लक्षात आला. तर या पोस्टमध्ये मी तुम्हाला सांगतो की भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (इसरो) म्ह…
Read more
आपल्या आजोबांचे डोळे आपल्यात का आहेत? अनुवंशिकता आणि डीएनए म्हणजे काय?
नवरात्रीच्या दिवसांत कल्याणच्या एका गावात बैठलो होतो. तेथे एक शेतकरी, नामदेव काका, त्यांचे नाती नीरजला सांगत होते — "बेटा, तू खरोखर माझ्यासारखाच दिसतोस. माझे आजोबा, त्यांचे वडील, त्यांचे वडील... सगळे अशाच डोळ्यांचे होते." नीरज हसत होता. पण तर्कशास्त्रातून वचपण पासून तर्क करणारा हा लहान मुलगा विचारला , "काका, हे कसे होऊ शकते? डीएनए म्हणजे काय? आण…
Read more
कोल्हापूरातील शेतकऱ्याच्या शरीरातून समजून घेऊ या रोग आणि प्रतिकारशक्तीचा खेळ
गणेश नाव आहे. कोल्हापूरच्या बाहेरी गावात राहतो. दहा एकरात शेती करतो — उंच, कापूस, हरभरा. गोवर्धन शर्मा नाव लागले असून पण सर्व त्याला गणुराव म्हणतात. तिस वर्षाचा आहे, मजबूत हाताचा माणूस. पण गेल्या दोन महिन्यांपासून बारीक गोष्ट दिसतेय. कल्याण काल त्याला तापाने धरलं. डोके मोठं करत होतं. खोकला आला. शरीर वेदनांसारखे होतं . पत्नी घरचीसोबत गावातील वैद्यकजडीकडे गेला. …
Read more
तुमच्या घरातील लाईट बल्ब आणि फ्रिज एक लपलेला जादू करतात, जे तुम्हाला कधीच कळत नाही
मित्रांनो, एक प्रश्न विचारायला हवा — तुमच्या घरात असलेल्या रिमोट कंट्रोलर की, स्मार्टफोनचा चार्जर, किंवा रसोई घरातील इलेक्ट्रिक अडचणी, हे सगळे काम कसे करतात? मी तुम्हाला खरं सांगायचं तर, तुमच्या रोज दिवसातून अगणित वेळा विद्युत आणि चुंबकत्व तुमच्या जीवनाला चालना देत आहेत, पण तुम्ही कधीच लक्ष दिलेच नाही! मला आठवतं, कल्याणच्या एका गावातील शेतकरी महोदय मला म्हणाल…
Read more
न्यूटनचे नियम आणि गुरुत्वाकर्षण — मुंबई लोकलमधून कसे समजायचे?
आता सुनिसर्ग करा, बसून घ्या. मुंबई लोकलमध्ये सकाळी चढताना तुम्हाला काय होते? ट्रेन अचानक रोखली तर तुम्ही पुढे पडता. ट्रेन तेजीने हालली तर पिछाड़ी झुकता. हे सगळे गोष्टी न्यूटनच्या नियमांमुळेच होतात. कोणत्या नियमांचा बोलतोय? चला, एक-एक करून समजून घेऊया. आधी एक प्रश्न — तुम्हाला काय मात्र घोंघावून आहे? का हे सगळे होते? कारण इस्साक न्यूटन या इंग्रज शास्त्रज्ञान…
Read more
.png)
.png)
.png)
.png)
.gif)
Social Plugin