अर्थसंकल्प लिहायला कोण बसतो? पैसा कसा वाटतो, कोण ठरवतो?
प्रश्न तर साधा आहे, पण उत्तर खोल आहे मित्रांनो, एक गोष्ट विचारून पहा. तुमच्या महाराष्ट्र सरकारचा किंवा भारत सरकारचा अर्थसंकल्प (बजेट) कसा तयार होतो? कोण ठरवतो की शेतकऱ्यांना किती पैसा, शिक्षेला किती, रस्त्या बांधण्यासाठी किती? यह प्रश्न साधेसारखा लागतो, पण खरं सांगायचं तर देशाचा संपूर्ण आर्थिक भविष्य यातून ठरतो. समजा, तुमच्या गावातील सरपंचांना तीन महिने आधी…
Read more
RBI मोठे दर वाढवते तर तुमची EMI का वाढते?
मित्रांनो, एक साधी गोष्ट लक्षात आली का? जेव्हा समाचारात "RBI ने दर 50 बेसिस पॉइंट वाढवले" असे वाचता, तर आपल्या बँकेत तुमचे होम लोन महाग होत असते. कार लोन महाग होतो. सावकाराकडून कर्ज घेणे कठीण होत असते. पण याचं संबंध काय आहे? RBI कोण आहे? आणि तो इतना शक्तिशाली कसा आहे की संपूर्ण देशाचा आर्थिक ताप तापमान तो बदल देतो? मुंबईच्या लोकल ट्रेनमधील एका सामा…
Read more
भारत श्रीमंत की गरीब? GDP आणि राष्ट्रीय उत्पन्न का वेगळे आहेत?
मित्रांनो, एक प्रश्न विचारू या — जर भारत जगातील पाचव्या सर्वात मोठ्या अर्थव्यवस्थेचा मालक आहे, तर आपल्या गावातील शेतकरी अजूनही कर्जबाजारी का आहेत? का दरिद्र्य अजूनही अर्धा देश गिळून बसला आहे? उत्तर सोप्पे आहे — GDP आणि राष्ट्रीय उत्पन्न (National Income) हे दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. एक हवेतली संख्या आहे, दुसरी आपल्या जेबांमध्ये पोहोचलेली रक्कम. आज आपण या फरका…
Read more
UPSC
देशाचे उत्पन्न मोजणे सोपे असूनही का गोंधळलेले आहे?
माझ्या आजोबा म्हणायचे, "बाळा, पैसा मोजणे हे कमी काळजीचे नाही — पण देशाचा पैसा मोजणे तर अजूनही गंभीर विषय आहे." मी तेव्हा काही समजलो नव्हतो. पण आज जेव्हा मराठीतून अर्थशास्त्र वाचतो आणि महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसोबत बोलतो, तेव्हा समजले की आजोबांचा अर्थ खरेच होता. भारताचा GDP (राष्ट्रीय उत्पन्न) हा आपल्या देशाची आरोग्य रिपोर्ट असावी. पण बहुधा हा आंकडा…
Read more
देशाला श्रीमंत असे म्हणतात पण तुमच्या पकेटात पैसे का नाहीत?
मित्रांनो, एक गोष्ट विचार करा . समाचारांत सरकार म्हणते — "भारताचा राष्ट्रीय उत्पन्न (GDP ) 3.5 ट्रिलियन डॉलर झाला! आम्ही जगातील तिसरी सर्वात श्रीमंत राष्ट्र आहोत!" पण तुमचे बाबा शेतात मेहनत करतात, तरीही वर्षाच शेतकरी कर्जातून आत्महत्या करतात. तुमचा भाई IIT मधून निघून मुंबईत 50,000 रुपयांच्या नोकरीला बसला. तर हे सांख्यिकी कसले? राष्ट्र श्रीमंत आहे, पण…
Read more
भारत इतना अमीर आहे, पण आमच्या जिब्बात पैसे का नाहीत?
मित्रांनो, एक अत्यंत सोपा प्रश्न विचारायला हवा: भारताचा राष्ट्रीय उत्पन्न (GDP ) दरवर्षी 7-8 टक्के वाढतो. आमरा जगातील पाचव्या-सहाव्या मोठ्या अर्थव्यवस्थेचा भाग आहोत. तर सामान्य माणूस — एका नर्सला, शिक्षकाला, दुकानदारीला — का हजारो रुपये उधारी घेऊन जगताना दिसतात? या प्रश्नाचे उत्तर शोधताना आपल्याला समजेल की GDP आणि राष्ट्रीय उत्पन्न (National Income) हे शब्द व…
Read more
पर्यावरण संरक्षणाचे कायदे — भारतात कसे काम करतात आणि तुम्ही कसे भाग घेऊ शकता
मित्रांनो, एक गोष्ट सांगू का? गेल्या महिन्याभर मी माझ्या गावातील एका शेतकऱ्याशी संभाषण केलो होतो. तिचे नाव सविता आहे. ती कल्याणाजवळ एका लहान गावात राहते आणि तीस वर्षांपासून खेडे करत आहे. पण गेल्या पाच वर्षांत तिला एक मोठा बदल दिसला — त्याचे जमीन लगतचे खोरे, ज्यात हरिताळ होती, ते सूख गेले. वाळवंटीकरण होऊ लागले. तेव्हा सविताला एक विचार आला — "असे काय असते क…
Read more
Social Plugin