UPSC
भारताचा GDP आणि राष्ट्रीय उत्पन्न — खरंच दोन्ही एकच आहेत का?
मित्रांनो, एक छोटीशी कहाणी सुरुवातीला. गेल्या वर्षी मुंबई लोकलमध्ये मी एका चाचाशी बसला होतो. तो वृत्तपत्र वाचत होता. "आरे, भारताचा GDP हजार अब्ज डॉलर झाला!" असा शिरोमणा पढत होता. पलीकडे बसलेल्या आजी म्हणाली, "हो हो, पण आमच्या गावातील शेतजमीन काढून देणार का?" (हंसले सगळे!) पण खरं सांगायचं तर, त्या आजीचा सवाल माननीय होता. GDP, राष्ट्रीय उत…
Read more
UPSC
भारताचा GDP आणि राष्ट्रीय उत्पन्न – एक शेतकऱ्याची गोष्ट
कल्याणातील एक शेतकरी आहे — राधाकांत. छोटी जमीन, मोठी स्वप्ने. साल भर धान, भाजी, साखर मोडून विक्रय करतो. विक्रयातून मिळणारे पैसे, त्याच्या कुटुंबाचे उत्पन्न. तर देशाचे GDP हे राधाकांत सारख्या लक्षो मानुषांच्या मेहनतीचा एकत्रित हिशेब आहे. GDP काय आहे हे समजायचं तर राधाकांत, तिचा मुलगा (नोकरदार मुंबईत), आणि तिची सासू (पेंशनभोगी) — या तिघांचे वार्षिक उत्पन्न जो…
Read more
UPSC
देशाचे उत्पन्न मोजणे सोपे असूनही का गोंधळलेले आहे?
माझ्या आजोबा म्हणायचे, "बाळा, पैसा मोजणे हे कमी काळजीचे नाही — पण देशाचा पैसा मोजणे तर अजूनही गंभीर विषय आहे." मी तेव्हा काही समजलो नव्हतो. पण आज जेव्हा मराठीतून अर्थशास्त्र वाचतो आणि महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसोबत बोलतो, तेव्हा समजले की आजोबांचा अर्थ खरेच होता. भारताचा GDP (राष्ट्रीय उत्पन्न) हा आपल्या देशाची आरोग्य रिपोर्ट असावी. पण बहुधा हा आंकडा…
Read more
UPSC
भारताचा GDP आणि राष्ट्रीय उत्पन्न — आपल्या गावच्या अर्थव्यवस्थेतून समजून घेऊया!
मित्रांनो, एक छोटीशी कल्पना करून घ्या. महाराष्ट्रातील कल्याणला जाऊन वीडोबा नाव्याला भेटलो. वीडोबा विदर्भातील एक शेतकरी आहे. तिचे २० एकर बाजरी, कापूस आणि सोयाबीन असे फसल आहेत. या वर्षी तिने सर्व काही मिळून रु. २ लाख कमाई केली. तिच्या पतीने शहरातून मजुरी करून रु. ६० हजार घेतले. बेटीचा लहान दुकान चालतो, तिथून २०-२५ हजार आला. एकूण घरातून रु. २.८५ लाख आला. आता प…
Read more
UPSC
GDP वाढतो, पण तुमच्या खिशातील पैसा का कमी होतो? भारताच्या आर्थिक वाढीचा सत्य
मित्रांनो, एक सोप्रश्न विचारतो. गेल्या दहा वर्षात आपल्या देशाचा GDP (राष्ट्रीय उत्पन्न) दुप्पट झाला आहे. अरब-खरब रुपये वाढले. पण तुमच्या घरातील किराणा दुप्पट किंवा तिप्पट झाला, मराठी गुळगुळे दहा रुपयांचे राहिलेत का? अर्थशास्त्र वाचताना मी हाच प्रश्न माझ्या प्रोफेसरला विचारला. आणि तर्‍हेवर तर्‍हेने समजलं की GDP आणि राष्ट्रीय उत्पन्नाचा खेळ अगदी वेगळाच आहे. आ…
Read more
UPSC
भारताचा राष्ट्रीय उत्पन्न आणि GDP – एक शेतकऱ्याचा दृष्टिकोन
मित्रांनो, माझ्या गावी विदर्भात एक शेतकरी आहे — नामाला राजू काका. पिछल्या वर्षी त्यांनी एक एकर जमिनीवर कापूस लावला. त्यांच्या घरातून रोज खांड खर, भाजी विकली जात होती. कधी कधी गावातील दर्जी, नाई, लोहार यांना काम दिले. हे सब काही झाले — पण हे काय आहे हे कोणीच कळत नव्हतं. असल, राजू काकाचा हा प्रयत्न, त्यांचा उत्पादन, त्यांचा आय हे सब मिळून भारताच्या GDP मध्ये …
Read more
UPSC
GDP आणि राष्ट्रीय उत्पन्न — एकच गोष्ट आहे की फरक आहे?
मित्रांनो, एक प्रश्न विचारा तुम्हाला — जर मी म्हणालो की भारताचा GDP २७ लाख कोटी रुपये आहे, तर राष्ट्रीय उत्पन्न किती असेल? समान? कमी? जास्त? बहुतेकजण म्हणतात "अरे, हे तर एकच गोष्ट आहे!" पण खरंतर त्यात गणेशजी मोडतात. माझा एक मित्र कळवराचा आहे. त्याने वर्षभर हेक्टर जमिनीवर कापूस घेतला. त्याचे उत्पादन २०,००० रुपये इतके आले. परंतु त्याने त्यातून बियाण…
Read more
UPSC
आपण दररोज श्वास घेत आहोत विषारी हवेत, पिऊ शकत नाही शुद्ध पाणी, आणि माती ठिसूळ होत आहे — पण कोणी चिंता करत नाहीच!
मित्रांनो, सकाळी जेव्हा मुंबईच्या लोकल ट्रेनमध्ये बसताना वा खडकवसला हरवण्यासाठी धावताना तुमचे डोळे दुखायला सुरुवात करतात, तेव्हा कधी विचार केला आहे का की ही माती, हा पाणी आणि ही हवा कसे खराब झाली? एक सामान्य माणूस म्हणून आम्ही दिवसभर प्रदूषणाशी संघर्ष करतो. पण प्रदूषण (Pollution) असे काय आहे? ते कसे होते? आणि सर्वात महत्त्वाचे — आपल्याला याचा फटका कसा लागतो? …
Read more
.gif)
.png)
.png)
Social Plugin